Εγκύκλιος Αγίου Πνεύματος Μητροπολίτη
Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας Ειρηναίου.
† ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ
ΜΕ ΤΗ ΧΑΡΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΗΣ, ΠΡΕΣΠΩΝ ΚΑΙ ΕΟΡΔΑΙΑΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΛΗΡΟ,
ΤΟΥΣ ΜΟΝΑΧΟΥΣ, ΤΙΣ ΜΟΝΑΧΕΣ, ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΜΑΣ, ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
Ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ καὶ ἀδελφὲς μου ἐν Κυρίῳ,
Ἡ Ἐκκλησία μας ζεῖ για μία ακόμη φορά τὸ μεγάλο καὶ συγκλονιστικὸ θαῦματῆς Πεντηκοστῆς. Ὁ οὐρανὸς ἄνοιξε καὶ τὸΠανάγιο Πνεῦμα κατῆλθε στὸν κόσμο ὄχιὡς ἰδέα, ὄχι ὡς σύμβολο, ὄχι ὡς μιὰἀφηρημένη θρησκευτικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὡςφωτιὰ θεϊκή, ὡς ζωὴ ἀληθινή, ὡς παρουσία Θεοῦ ζῶντος καὶ ἐνεργοῦντος μέσα στὴνἀνθρώπινη ἱστορία. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμακατέβηκε πάνω στοὺς Ἁγίους Ἀποστόλουςσὰν πύρινες γλῶσσες¹ καὶ μετέβαλε τὸνφόβο τους σὲ ἀποστολικὸ θάρρος, τὴ σιωπή τους σὲ κήρυγμα σωτηρίας καὶ τὴνἀνθρώπινη ἀδυναμία τους σὲ δύναμη οὐρανοῦ. Ἡ Πεντηκοστὴ δὲν εἶναι ἁπλῶςἕνα γεγονὸς τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ ἡ γενέθλια ἡμέρα τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἡ ἀδιάκοπη ὑπόσχεση ὅτι ὁ Θεὸς δὲνἐγκαταλείπει ποτὲ τὸν ἄνθρωπο.
Καὶ ὅμως, ἐνῷ μιλοῦμε συχνὰ γιὰ τὸνΘεὸ Πατέρα καὶ συγκινούμαστε ἀπὸ τὴνἀγάπη τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, τοῦΚυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, πολλὲς φορὲςλησμονοῦμε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, τὸ τρίτο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἐκεῖνον ποὺεἶναι «πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν»² καὶ ποὺ ἀθόρυβα γεμίζει τὴνὕπαρξή μας μὲ χάρη, φῶς καὶ ἐσωτερικὴζωή. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα γίνεται ἔτσι γιὰπολλοὺς ὁ μεγάλος ἄγνωστος τῆς ζωῆς μας, ὄχι γιατί ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀλλὰγιατί ἐμεῖς ἐπιλέγουμε νὰ ζοῦμε δίχως νὰΤοῦ παραχωροῦμε χῶρο μέσα στὴν καρδιά μας.
Χωρὶς τὸ Ἅγιο Πνεῦμα δὲν ὑπάρχειἘκκλησία, δὲν ὑπάρχει προσευχή, δὲνὑπάρχει ἀληθινὴ μετάνοια, δὲν ὑπάρχειἁγιασμὸς καὶ δὲν ὑπάρχει σωτηρία. Κάθε Θεία Λειτουργία εἶναι μιὰ νέα Πεντηκοστή, γιατί ἐκεῖ ὁ οὐρανὸς ἀγγίζει τὴ γῆ. Κάθε εἰλικρινὴς ἐξομολόγηση εἶναι μιὰ νέα κάθοδος τοῦ Παρακλήτου, γιατί ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος δὲν συναντᾶ μόνο τὴν ἁμαρτίατου, ἀλλὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ ποὺ τὸνἀνασταίνει.
Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, λίγο πρὶν ἀπὸ τὸΠάθος Του, θέλησε νὰ παρηγορήσει τοὺςμαθητές Του καὶ τοὺς ὑποσχέθηκε ὅτι δὲνθὰ τοὺς ἀφήσει ὀρφανοῦς, ἀλλὰ θὰ τοὺςστείλει ἄλλον Παράκλητο³, γιὰ νὰ εἶναιμαζί τους. Το Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι ὁ παρηγορητής, ὁ συνοδοιπόρος, ὁ φωτιστῇς, ὁ ἀθόρυβος ἐπισκέπτης τῆς καρδιᾶς μας ποὺ δὲν εἰσβάλλει βίαια, ἀλλὰ περιμένει μὲἄπειρη ὑπομονὴ νὰ Τοῦ ἀνοίξουμε ἐμεῖςτὴν πόρτα τῆς ὑπάρξεώς μας. Εἶναι Ἐκεῖνοςποὺ στηρίζει τον κουρασμένο ὅταν ὅλαμοιάζουν νὰ καταρρέουν, ποὺ παρηγορεῖτον πονεμένο ὅταν ἡ θλίψη βαραίνει τὴνψυχή, ποὺ δυναμώνει τὸν δοκιμαζόμενο καὶσηκώνει ἐκεῖνον ποὺ ἔπεσε καὶ πίστεψε πὼςδὲν ὑπάρχει ἐπιστροφή.
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μας ὑπενθυμίζειὅτι εἴμαστε ναὸς τοῦ Θεοῦ καὶ πὼς τὸΠνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα μας⁴. Ὁ ἄνθρωπος δὲν πλάστηκε γιὰ νὰ ζεῖ ἄδειος, πνευματικὰ ἐξαντλημένος, ἐσωτερικὰἔρημος καὶ φοβισμένος ἀπέναντι στὸ αὔριο, ἀλλὰ γιὰ νὰ γίνει κατοικητήριο τῆς χάριτος, τόπος παρουσίας τοῦ Θεοῦ, μικρὸς οὐρανὸςμέσα στὴν καθημερινότητα τῆς γῆς. Ὅταντὸ Ἅγιο Πνεῦμα βρίσκει καρδιὰ ταπεινὴ, τότε γεννιέται μέσα σὲ αὐτὴν ἡ εἰρήνη ποὺδὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲςκαταστάσεις. Αὐτὴ ἡ αὔρα τοῦΠαρακλήτου συνεχίζει τὴν ἁγιαστική της εὐεργεσία πρὸς τὸν ἄνθρωπομεταμορφώνοντας αὐτὸν μὲ ἀρετὲς ποὺσυναντοῦμε στὰ συναξάρια. Μὲ τὴμακροθυμία ποὺ ἀντέχει, τὴν πραότητα ποὺδὲν πληγώνει, τὴν πίστη ποὺ δὲν λυγίζει, τὴν ἀγάπη ποὺ δὲν ζητᾶ ἀνταπόδοση⁵.
Ὁ Μέγας Βασίλειος διδάσκει ὅτι διὰτοῦ Ἁγίου Πνεύματος γίνεται ἡ ἄνοδος τῆςκαρδιᾶς πρὸς τὸν Θεό⁶. Χωρίς τη χάρη Του, ἡ πίστη γίνεται θεωρία χωρὶς φλόγα, ἡ προσευχὴ γίνεται συνήθεια χωρὶς ζωὴ καὶ ἡ λατρεία κινδυνεύει νὰ μετατραπεῖ σὲ ἕνανἄδειο τύπο χωρὶς ἐσωτερικὸ περιεχόμενο. Μὲ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὅμως, ἀκόμη καὶ ὁ πιὸἁπλὸς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γίνει φορέας οὐρανοῦ, γιατί ἡ ἁγιότητα δὲν εἶναι ἔργοἀνθρώπινης τελειότητας ἀλλὰ καρπὸς θείας παρουσίας. Οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας δὲν ἔγιναν ἅγιοι ἐπειδὴ ἦταν ἰσχυροί, ἀλλὰἐπειδὴ μὲ ὑπακοὴ καὶ ταπείνωση ἄφησανχῶρο στὸν Παράκλητο νὰ κατοικήσει μέσα τους, νὰ θεραπεύσει τὰ τραύματά τους καὶνὰ μεταμορφώσει ὁλόκληρη τὴν ὕπαρξήτους.
Στὴ σημερινὴ ἐποχὴ ποὺ καλπάζει μὲταχύτητα δὲν ἔχουμε ἀνάγκη μόνο ἀπὸπερισσότερες πληροφορίες καὶπερισσότερες γνώσεις, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸπερισσότερη χάρη καὶ περισσότερο οὐρανὸμέσα στὴν καρδιά μας. Περισσεύουν οἱφωνὲς τοῦ κόσμου καὶ λιγοστεύει ἡ σιωπὴτῆς προσευχῆς. Πληθαίνουν τα μέσα, ἀλλὰχάνεται ὁ προορισμός. Αὐξάνονται οἱἀπαντήσεις, ἀλλὰ σπανίζει ἡ εἰρήνη τῆςψυχῆς. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα δὲν ἔρχεται γιὰ νὰστολίσει ἐξωτερικὰ τὴ ζωή μας, ἀλλὰ γιὰνὰ τὴ ἀναγεννήσει ἀπὸ μέσα, νὰ κάνει τὴνψυχή μας τόπο Ἀναστάσεως καὶ τὸ σπίτι μας μικρὴ Ἐκκλησία ἀγάπης, συγχώρησης, προσευχῆς καὶ εἰρήνης. Ὁ Ἅγιος Συμεῶν ὁ Νέος Θεολόγος τονίζει ὅτι ὅποιος δὲνγευθεῖ τὴν παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μένει σὲ μιὰ πίστη ἐξωτερικὴ καὶ ἀτελῆ⁷, χωρὶς τὴ ζωντανὴ ἐμπειρία τῆς χάριτος.
Ἀδελφοὶ καὶ ἀδελφές μου, ἂς μὴ μείνει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὁ μεγάλος ἄγνωστος τῆςζωῆς μας. Ἡ Πεντηκοστὴ δὲν εἶναιἀνάμνηση, ἀλλὰ πρόσκληση. Δὲν εἶναιἱστορία, ἀλλὰ παρόν. Δὲν εἶναι μόνο ἑορτή, ἀλλὰ ἀπόφαση ζωῆς. Ὁλοκληρώνοντας, σᾶς παρακαλῶ πατρικὰ νὰ κρατήσουμε τρία οὐσιαστικὰ ζητούμενα ἀπὸ τὴν ἡμέρααὐτή:
Πρῶτον, νὰ μάθουμε νὰ προσευχόμαστε ἀληθινὰ καὶ ταπεινά, ζητῶντας ὄχι μόνο λύσεις στὰ προβλήματά μας ἀλλὰ τὴν ἴδιατήν παρουσία τοῦ Ἁγίου καὶ ΤριαδικοῦΘεοῦ μέσα στὴ ζωή μας,
Δεύτερον, νὰ ἀφήσουμε χῶρο στὴμετάνοια, γιατί ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει συντριβὴκαρδιᾶς, ἀληθινὴ ἐπιστροφὴ καὶταπείνωση, ἐκεῖ ἀναπαύεται τὸ ἍγιοΠνεῦμα.
Τρίτον, νὰ γίνουμε ἄνθρωποι ἀγάπης, συγχώρησης καὶ εἰρήνης, ὥστε οἱ ἄλλοι νὰβλέπουν στὴ ζωή μας ὄχι ἁπλῶς ἕναν καλὸἄνθρωπο, ἀλλὰ τὸ φῶς τῆς χάριτος τοῦΘεοῦ καὶ τὴ ζωντανὴ μαρτυρία τοῦΕὐαγγελίου⁸.
Εὔχομαι ὁ Παράκλητος νὰ φωτίζει τὰσπίτια σας, νὰ στηρίζει τὶς οἰκογένειές σας, νὰ προστατεύει τὰ παιδιά μας, νὰ ἐνισχύειτοὺς νέους μας, να εὐλογεῖ τὸν ἀκριτικὸτόπο μας, νὰ παρηγορεῖ τοὺς πονεμένους καὶ νὰ χαρίζει σὲ ὅλους μας εἰρήνη, ἐλπίδακαὶ σωτηρία.
Με πατρικὲς εὐχές
Ὁ Ἐπίσκοπός σας,
† Ὁ Φλωρίνης, Πρεσπῶν καὶ Ἐορδαίας ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ
Παραπομπές:
1. Πράξ. 2, 1-4
2. «Βασιλεῦ Οὐράνιε», Ἀκολουθία Πεντηκοστῆς
3. Ἰὠάν. 14, 16
4. Α΄ Κόρ. 3, 16
5. Γάλ. 5, 22-23
6. Μεγάλου Βασιλείου, Περὶ τοῦ ἉγίουΠνεύματος, κέφ. 15, 36, PG 32, 132Β–133A
7. Ἁγίου Συμεῶν τοῦ Νέου Θεολόγου, ἨθικὸςΛόγος Α΄, PG 120, 529-532
8. Ρώμ. 8, 14