"Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος"
(Ευαγγελικό ανάγνωσμα της Τέταρτης Κυριακής του Ματθαίου)
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα μάς φανερώνει πόσο σημαντικές πνευματικές αρετές είναι η ταπείνωση και η πίστη, ανεξάρτητα από την υψηλή θέση που μπορεί να κατέχει κάποιος στην κοσμική ζωή. Αυτό μας το δίδαξε ο εκατόνταρχος της Ευαγγελικής περικοπής. Μας αποκάλυψε την ανθρώπινη αδυναμία του να θεραπεύσει την ασθένεια του δούλου του και προσέφυγε στον Λυτρωτή και Θεραπευτή του κόσμου, τον Χριστό, ζητώντας Του να δώσει λύση στο πρόβλημά του, λέγοντας: «Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος», δηλαδή: «Κύριε, ο υπηρέτης μου βρίσκεται στο σπίτι παράλυτος και υποφέρει φοβερά».
Η πίστη του ξεπερνά κάθε όριο και η στάση του προκαλεί τον θαυμασμό του ίδιου του Χριστού.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας τονίζουν ότι το θαύμα δεν γίνεται μόνο για τη θεραπεία του δούλου, αλλά κυρίως για να αναδειχθεί η μοναδική πίστη του εκατόνταρχου. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι ο Ιησούς όχι μόνο δεν κατηγορεί τον εκατόνταρχο επειδή τόλμησε να Τον πλησιάσει, αλλά αντιθέτως τον επαινεί και τον προβάλλει ως παράδειγμα προς όλους. Προσθέτει ακόμη μία βαθύτερη σκέψη: ο Θεός δεν θαυμάζει τον πλούτο, τη δύναμη ή την εξουσία, αλλά μόνο την πίστη και την ταπείνωση. Το γεγονός ότι ο ίδιος ο Κύριος θαυμάζει, δείχνει πόσο πολύτιμες και σπάνιες είναι αυτές οι αρετές.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συγκρίνει επίσης την πίστη του εκατόνταρχου με εκείνη των μαθητών. Ο Ανδρέας πίστεψε χάρη στον Ιωάννη τον Βαπτιστή, ο Φίλιππος μέσω των Γραφών και ο Ναθαναήλ αφού είδε σημεία. Ο εκατόνταρχος, όμως, πίστεψε χωρίς κανένα από αυτά τα προνόμια. Γι’ αυτό και η πίστη του επαινείται τόσο έντονα. Ο ιερός Πατήρ επισημαίνει ότι είναι σπουδαίο ένας απλός άνθρωπος να εκφράζει τόσο βαθιά πνευματική σοφία, πολύ περισσότερο όταν αυτό συμβαίνει σε έναν εθνικό, ο οποίος δεν είχε τα πλεονεκτήματα του Νόμου και των Προφητών, όπως οι Ιουδαίοι.
Η μεγάλη του ταπείνωση φανερώνεται και στα λόγια που απευθύνει στον Χριστό: «Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς», δηλαδή: «Κύριε, δεν είμαι άξιος να μπεις στο σπίτι μου». Για τους Πατέρες της Εκκλησίας, αυτή η φράση αποτελεί το κλειδί ολόκληρης της στάσης του. Δεν πρόκειται απλώς για ευγένεια, αλλά για βαθιά επίγνωση της αναξιότητάς του ενώπιον του Θεού. Πάνω σε αυτήν ακριβώς την ταπείνωση οικοδομείται και η πίστη του.
Ιδιαίτερη σημασία δίνουν οι Πατέρες και στην προφητική διάσταση των λόγων του Κυρίου, που φανερώνουν το άνοιγμα της Εκκλησίας προς όλα τα έθνη: «πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν ἥξουσι καὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ τοῦ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιλείας ἐκβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον». Πρόκειται για λόγο αυστηρό και ανατρεπτικό για όλους εκείνους που θεωρούν δεδομένη τη σωτηρία τους και πιστεύουν ότι θα βρεθούν αυτομάτως «ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός».
Αγαπητοί μου αδελφοί, η πίστη και η ταπείνωση πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της καθημερινής ζωής του ανθρώπου. Συχνά όμως ο άνθρωπος ειδωλοποιεί τα υλικά αγαθά και υποτάσσεται στις κοσμικές δομές της τεχνοκρατικής και υπερκαταναλωτικής κοινωνίας. Αμφιβάλλει για την αλήθεια και απομακρύνεται από τη θεόσδοτη ταυτότητά του, με αποτέλεσμα να παραμορφώνει τόσο τη δική του ύπαρξη όσο και τη σχέση του με τον συνάνθρωπο, την κτίση και ολόκληρη τη δημιουργία.
Έτσι γίνεται αιτία σκανδάλου και εμποδίου για την υγιή ανάπτυξη του σώματος της Εκκλησίας. Γίνεται σαν τον «παῖδα» της σημερινής παραβολής, που βρίσκεται «ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος». Είναι εκείνος που νομίζει ότι, επειδή εκκλησιάζεται περιστασιακά, εκπλήρωσε το «καθήκον» του απέναντι στον Χριστό. Είναι εκείνος που πιστεύει ότι, αν δώσει λίγα χρήματα στους φτωχούς, εξαγόρασε τον Παράδεισο. Είναι εκείνος που αναζητεί συνεχώς τη δικαίωσή του και την καταδίκη του αδελφού του στις καθημερινές συγκρούσεις, θεωρώντας τον εαυτό του πάντοτε δίκαιο και έντιμο. Είναι ακόμη εκείνος που, μπροστά σε μία δύσκολη στιγμή —στην ασθένεια, στον θάνατο ή σε οποιαδήποτε άλλη δοκιμασία— αποκαλύπτει την απιστία του προς το πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού.
Όλα αυτά μπορούν να γίνουν αιτία ώστε να απομακρυνθεί από εμάς η θεία Χάρη, από εμάς που πολλές φορές ονομαζόμαστε χριστιανοί μόνο κατ’ όνομα. Και τότε θα ακουστεί ο φοβερός λόγος: «οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιλείας ἐκβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον», ενώ άλλοι λαοί, «ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν», θα αξιωθούν να ανακληθούν μετά του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ στη Βασιλεία των Ουρανών, επειδή έζησαν με πίστη και ταπείνωση, όπως ο εκατόνταρχος της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής.
Αδελφοί μου, ας προβληματιστούμε και ας έλθουμε «εἰς ἑαυτόν», ώστε να αναγνωρίσουμε τις αδυναμίες, τις πνευματικές παραλύσεις και τα ελαττώματά μας, για να γίνουμε άξιοι να εισέλθει στην ύπαρξή μας ο Ιησούς Χριστός.
Ας προετοιμάζουμε καθημερινά την ψυχή μας, καθαρίζοντάς την από κάθε ενέργεια του πονηρού, ώστε να μπορούμε να συμμετέχουμε καθαρά στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Ας παραμείνουμε ταπεινοί, προσηλωμένοι, με αγάπη και ακλόνητη πίστη προς το μοναδικό αληθινό Πρόσωπο, τον Χριστό, ο Οποίος μάς προσφέρει αδιαλείπτως και αενάως την πηγή της ζωής, ώστε να ακούσουμε και εμείς από τα χείλη Του το: «Ὕπαγε, καὶ ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι».
Αμήν.